Ναυτία

 VI. Ναυτία

Άλλη μία απόρριψη

μέσα σε τόσες

και τόσες

άλλες

Άλλη μία αποστροφή

που μυρίζει καμένο

Άλλη μία ατέλεια

στα σχέδια σου,

άλλη μία γραμμή

στις παλάμες σου

Άλλη μία παύση

Διακοπή σκέψης,

όχι βημάτων

Ανακοπή συναισθημάτων,

όχι καρδιάς

Άλλη μία αντιξοότητα

μέσα σε τόσα

δύσβατα

μονοπάτια

Άλλη μία κοινότοπη

απάντηση,

η απουσία

Άλλη μία μέρα,

χωρίς τη φωτισμένη

βεβαιότητα που αναζητάς

Ομιχλώδες

σκοτάδι στο πέρασμά σου

Άλλη μία απαθής στάση,

με το βάρος στο ένα πόδι

άλλη μία ακούσια αποδοχή

ένα τεμπέλικο βλεφάρισμα

ένα τίναγμα των χεριών

να θυμηθείς πως είσαι ακόμα εδώ

Διακοπή, παύση,

αναστροφή.

Όχι ακινησία,

ούτε πτώση

Ευέλικτες, ευλύγιστες

και εύκαμπτες

στροφές

της μέσης,

όλα εύκολα

τα κάνει η επανάληψη

Δεν θέλουμε ακαμψία,

όχι αδυναμία

μπροστά στα τόσα

και τόσα εμπόδια

που σφραγίζουν τον δρόμο...

Όχι,

δεν κλείνουν

τον δρόμο.

Ανοίγουν

μονοπάτι,

ρυάκια

για να κολυμπάμε

όπως τα ψάρια

πασχίζοντας να μην πνιγούμε

αφού εμείς ψάρια δεν είμαστε.

Θυμίζουν τα φιόρδ της Νορβηγίας,

για να αποσπούν

την προσοχή μας

από τους νοτιάδες

που φέρνουν καύσωνα

και αναζωπυρώνουν

σπίθες

κολλημένες σε πάτους σταχτοδοχείων

Να κοιτάμε πάντα

προς τον βορρά,

κάτω από τις κουκούλες μας

προστατευμένοι

από τις εκρήξεις

του ουρανού

σε στιγμές σύγχυσης

που βιώνει κι εκείνος

στα γαλανά φτερά του.

Αγνός είναι,

δεν φταίει

που κλαίει καμιά φορά

όταν τον τσιμπάνε

τα λευκά μανιτάρια

που φύτρωσαν ως παράσιτα της δύναμής του!

Να κοιτάμε πάντα προς τον βορρά,

εκεί όπου τα όνειρα υποτίθεται ότι ψηλώνουν.

Προς τον βορρά

περιστρέφονται

όλες οι απογοητεύσεις μας,

δείχνουν ξεκάθαρα

την κατεύθυνση των ημερών,

λίγο μετά τη βροχή.

Όταν τα σύννεφα

αφήσουν ήσυχο τον ουρανό

θα ατενίσει το βλέμμα του

γύρω από τα βράχια

που όπως είπαμε,

διαμορφώνουν τα δικά μας φιόρδ.

Δεν είναι ένα.

Δεν είναι μία,

πολλές είναι οι αποτυχίες

μα όλες δείχνουν

ψηλά.

Κάθε μέρα,

ψηλότερα

καθώς γίνονται περισσότερες

και στοιβάζονται

η μια πάνω στην άλλη,

οι απορρίψεις.

Να σκαρφαλώνουμε

πάνω στα βρώμικα τενεκεδάκια

που θέλοντας και μη,

τα ρίξαμε

με τα ίδια μας τα χέρια,

υπό απρόθυμες, νωθρές εκφράσεις προσώπου

τα αφήσαμε να κατρακυλήσουν στον γκρεμό,

χωρίς αποστροφή τώρα,

Στον γκρεμό που έγινε το βουνό μας.

Ακόμα και όταν στρίβεις

το βλέμμα προς τα ηλιοβασιλέματα.

Τα βράχια της δύσης

δείχνουν προς την ανατολή,

σε οδηγούν πάντα εκεί,

όπου η πυξίδα τρέμει

στο κουρασμένο σου χέρι

και επιμένει να σε διατάζει

να επιστρέφεις στον βορρά.

Μόνο που σε πιάνει ναυτία,

λογικό είναι.

Άλλη μία δυσφορία

μέσα σε τόσες

και τόσες άλλες.

ΕΠΙΜΟΝΗ

 

V. Επιμονή

Θα πρέπει να επιμείνω

Σε αυτό που κάνω

Σε αυτό που νιώθω

Σε αυτό που είμαι

Δεν πρέπει να συγκρίνω

Να μη με μαλώνω

Να μη με φοβάμαι

Μη με απομακρύνω

Θα πρέπει να επιμείνω

Σε αυτό που είμαι

Να μη με συγκρίνω

Να μη με φοβάμαι

Να με αγαπώ

ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

 IV. Εμείς και οι Άλλοι

Εμείς και εσείς

χωριστήκαμε σε στρατόπεδα

Οι άλλοι

είναι καλύτεροι

ή χειρότεροι

Εμείς δεν είμαστε ομάδα

αλλά μοιάζουμε

Εσείς δεν ξέρετε

πως είσαστε σαν εμάς

αφού λειτουργείτε ως πρότυπά μας

ή παράδειγμα προς αποφυγή,

τα ένστικτά μας να ελέγχουμε,

βλέποντάς σας

Τελικά, ποιος είναι ίδιος σε όλα

και ποιος δεν ανήκει

στο ανθρώπινο είδος

που να μπορεί να ισχυριστεί

πως είναι τόσο ξεχωριστός;

Τελικά σε κάτι μοιάζουμε

εμείς

και οι άλλοι

Θέλουμε να ξεχωρίζουμε

αλλά και να γινόμαστε κατανοητοί

Έτσι απλά, αιτία του διαχωρισμού των ομάδων είναι η διασκέδαση

κάθε παραμύθι χρειάζεται τον καλό και τον κακό

Ο αγώνας είναι βασικό στοιχείο απόλαυσης

της ζωής

αλλιώς δεν θα υπήρχε διαδρομή να διανύσουμε

δεν θα υπήρχε ενθουσιασμός

θυμός

ούτε δάκρυα

δεν θα υπήρχαν γέλια

κακόβουλα αστεία

που ξεπέρασαν τα όρια

γιατί δεν θα υπήρχαν όρια

αν όλοι ανήκαμε στο εμείς

και δεν υπήρχαν οι άλλοι

Μην κοιτάς το μυστικό που είναι γραμμένο στο συρτάρι

γιατί αυτό μπορεί να διαλύσει

κάθε λογική

κάθε κίνητρο πίσω από τους στόχους σου

έναν από τους λόγους που ξυπνάς το πρωί

αφορμή για να βγαίνεις με φίλους

να τραγουδάς

κινητήριο δύναμη όταν σφίγγεις τις γροθιές και πολεμάς

Όλα χάνονται αν ανοίξεις το συρτάρι και δεις

πως όλοι είμαστε εμείς

και οι άλλοι,

πάλι εμείς

ΟΜΟΡΦΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

III. Όμορφες Στιγμές

Όμορφες στιγμές

γίνανε πελώριες

μάτια φωτεινά

γέλια αληθινά

Όμορφες στιγμές

χέρια στη σειρά

συμπάθεια, επανάσταση

σημάδια νοητά

Όμορφες στιγμές

γίνανε η ζωή

και η ζωή είδε το πρόσωπό της στον καθρέφτη

του σινεμά

και γέλασε πικρά

 

Όμορφες στιγμές

γίναμε εμείς

και εκείνοι

μα η ζωή δεν σκέφτηκε πως ίσως να παίζαμε εμείς μαζί της.

 

ΖΩΗ ΕΝ ΤΕΧΝΗ

 

II. Ζωή εν τέχνη

Είμαστε η γενιά

που έχει δει τόσες φωτογραφίες,

ταινίες

και πίνακες ζωγραφικής

“ανεβασμένες” εκθέσεις

στην οθόνη,

που όταν “κατεβαίνουμε”

στη φύση

περπατώντας

στον δρόμο,

ανακαλύπτουμε τη ζωή

Μια ζωή που μοιάζει σπάνιο είδος

καθώς η κάθε μας στιγμή,

έχει μετατραπεί σε έργο τέχνης,

πρωτότυπο ή αντίγραφο, ποιος ξέρει...

 

 

Λες, κοίτα, πόσο όμορφο τοπίο!

Σαν να περπατώ μέσα σε πίνακα

είναι

ή σαν να ζω κι εγώ

σε μια σκηνή

βγαλμένη από ταινία.

Δεν θα έπρεπε να ήταν το αντίθετο, όμως;

Να λέγαμε πως η εικόνα,

το βίντεο στην οθόνη

μας θυμίζει τον περίπατο που κάναμε χθες το πρωί;

Δεν θα έπρεπε η παρέα των ηθοποιών

να φέρνει αναπάντεχα στον νου, τη δική μας παρέα;

Τα γέλια τους είναι σαν τα δικά μας. 

Όχι, δεν είναι.

Προσπαθούμε να αγγίξουμε

την ιδανική χαρά,

την τέλεια θλίψη,

τον έρωτα των πρωταγωνιστών,

μα δεν τα καταφέρνουμε ποτέ

τόσο καλά

όσο εκείνοι...

Η ζωή έχει γίνει τέχνη

και η τέχνη, ζωή.

Όταν η ζωή συμβαίνει,

μας καλεί σε διάδραση.

Δεν είμαστε συνηθισμένοι.

Καταφέραμε

να αντιστρέψουμε

τους νόμους του σύμπαντος.

Γίναμε κοιμισμένοι ήρωες

στο μυαλό ενός νέου καλλιτέχνη.

Θα βρει όμως τη δύναμη

να μας δώσει ιστορία

ή θα τον καταπιεί η σύγχρονη αναστολή

κινήσεων

έως το μετά

του μετά

προς το κάποτε;

Η ζωή έχει γίνει τέχνη.

Μας θυμίζει ταινία ή πίνακα.

Λες και δεν μπορούμε να πιστέψουμε

πως είμαστε ζωντανοί.

ΑΘΗΝΑ

Από την ποιητική συλλογή 

ΕΜΕΙΣ & ΟΙ ΑΛΛΟΙ 

Μάιος - Ιούνιος 2023

I. Αθήνα

Απόκοσμα μοναχική,

η πόλη αυτή.

Τουβλάκια ξεχασμένα.

Άνθρωποι χωρίς παρέα,

ή θάρρος.

Στιγμές ανάσας,

τρυφερότητας ποθούν

εν αγνοία της.

Φοβούνται να φωνάξουν

δυνατά,

μην τυχόν και την ξυπνήσουν

από αιώνιο ύπνο που μοιάζει

να είναι ο σκοπός της.

Σκοπός που χτίστηκε

ή μήπως

τα έργα της ολοκληρώθηκαν

αιώνες πίσω και πια

δεν της έχει μείνει

τίποτα άλλο

παρά να κοιμάται;

Στο στέρνο της να περπατούν

αθόρυβα

οι άνθρωποι

για να την υπνωτίζουν.

Τι θα γινόταν, άραγε,

αν ξυπνούσε;

Δεν θα ήταν αποτρόπαια

σκληρό

να ξυπνούσες ήρωα

του παρελθόντος;

Να έρθει να κάνει τι,

σε μια ζωή όπου ο σκοπός

της ύπαρξής του

έχει ήδη εκπληρωθεί προ πολλού;

Απόκοσμα μοναχική, μην την ξυπνάτε.

Περπατήστε σιωπηλά

στα γκρεμισμένα της ανάκτορα,

όσο υπάρχει χρόνος,

γιατί αν ξυπνήσει η Αθήνα,

θα 'ρθει το τέλος.

Σεισμός μεγάλος

θα είναι ο πόνος της.

Η ταραχή της,

ποιος ξέρει τι

μπορεί να προκαλέσει;

Γι' αυτό σας ξαναλέω,

μη φωνάζετε, μη ζείτε.

Αθόρυβα να κυκλοφορείτε,

σιγανά και μετρημένα,

χωρίς θάρρος ή όνειρα,

γιατί αυτά

κάνουν επικίνδυνη

και καταστροφική

φασαρία!

Απόκοσμα μοναχικοί οι άνθρωποί της,

να την κρατούν υπνωτισμένη

κάτω από τα γκρεμισμένα της όνειρα.

Αιώνια φωτισμένη,

στο σκοτάδι της σύγχρονης ζωής.

ΤΕΛΟΣ

 23

 Τέλος

“Τώρα, πραγματικά, σε ενδιαφέρουν οι στατιστικές;

Μην αφήνεις τη ζωή να τρέχει

γιατί θα μείνεις πίσω,

να ποτίζεις το ετοιμοθάνατο παρελθόν

παρέα με τους ομοϊδεάτες

της παιδικής σου ηλικίας.

 

Αν γίνουμε οθόνες,

θα φταίει η εποχή.

Καλύτερα να πουλάς

τις φωτογραφίες σου,

παρά να μην υπάρχεις.

Καλύτερα να γνωρίσεις το μέλλον

παρά να μάχεσαι ενάντια στη φύση”

 

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΤΩΣΗ

 

 

 22

Ελεύθερη πτώση

Καθώς γίνομαι μια ιστορία,

ανοίγω τα φτερά μου

σε ελεύθερη πτώση

 

Στοχεύω πάντα και με ακρίβεια

στη μαύρη κουκκίδα

στο κέντρο

μιας γαλαξιαίας θάλασσας

 

 

Ίσως να έχετε ακούσει διάφορους θρύλους για εκείνη.

Καταπίνει, λέει, όλους τους αφελείς μέσα στο πρώτο τους βήμα.

Το γαλάζιο της φόρεμα είναι παρηγοριά

σε τέτοιου είδους διαδρομές

που οδεύουν απευθείας

στο χάος

Στοχεύω το άγνωστο και ανοίγω τα φτερά μου.

Σε θαλασσιά φουλάρια τυλίγομαι και χάνομαι...

Φουσκάλες γύρω μου,

το οξυγόνο

από μέσα μου δραπετεύει,

φοβισμένο

 

Θα γίνω ρόφημα και ο εθελοντισμός, το ξέρω,

πως πάντα επιβραβεύεται

στο τέλος...

της ζωής;

 

 

Πειρατικό Ταξίδι Στον Χρόνο

 21

Πειρατικό Ταξίδι Στον Χρόνο

Υπεράνθρωπες οι ώρες

της ατέρμονης κρουαζιέρας

Ναυάγια τα λεπτά

στην άβυσσο

της ξάστερης νύχτας

Το βλέμμα στο παράθυρο

Η βροχή στάζει αργά

μια μέρα παράξενη

με ήλιο και νερό

 

Κλαίει ο χρόνος σαν παιδί

Κουράστηκε να τρέμει

Βουλιάζω, μαμά,

κράζει

με ποδοβολητά στη στέγη

για λίγο ακόμα...

Σημαία Λευκή

Σημάδι προορισμού

Φτάσαμε νωρίς

ή αργά;

Μου 'πέσαν απ' τις τσέπες

δείκτες σπασμένοι

σίδερα

χτυπούν ακόμα

Τύμπανα

στ΄ αυτιά μου

Οι ναύτες στη σειρά

Σύγκρουση πλοίων

Έτσι, για καθυστέρηση

Μια και δυο, ρίξτε!

Σηκώστε τα βαρέλια

Έτσι, για να κουραστείτε

ο ιδρώτας κάνει το φαΐ

Και όταν φτάσεις

Πες πως είναι θαύμα

και ξέχνα τον κόσμο

άνθρωπος, δεν είσαι πια

Υπεράνθρωπες οι ώρες

της υπομονής

Ναυάγια τα λεπτά

του αστροναύτη

που ψάχνει σκουπίδια

μήπως και βρει

μυστικό θαμμένο απ' το παρελθόν

σε χέρια νεκροθάφτη

Ξάστερη η νύχτα,

ίδια άβυσσος

αν κολυμπούσα μέχρι τέλους,

πού θα έφτανα

και πότε;

Θα προλάβαινα;

Υπεράνθρωπες οι ώρες

ο χρόνος κόλαση

μια τιμωρία

Λαβύρινθος λιθοστρωμένος

δεν είναι για τακούνι

δεν είναι βόλτα, η ζωή

Ναυάγια τα λόγια

μην προσπαθήσεις να πείσεις κανέναν

και αν φτάσεις

δεν είσαι άνθρωπος,

κράτα το σαν μυστικό

και μην το πεις

Αν κολυμπούσα μέχρι τέλους,

θα προλάβαινα.

Ο ήλιος δεν τέλειωσε ακόμα

ούτε το νερό

υπάρχει χρόνος

το ακούω

απ' τη στέγη

στα ποδοβολητά της καρακάξας

όσο αντέχει

θα αντέξουμε

κι όπου μας πάει,

θα πάμε

Ναυάγια τα σκουπίδια

που μπλοκάρουν τον δρόμο

Κλωτσιές

και φύγαμε!

Μια και δυο, ρίξτε την άγκυρα,

ας κατέβουμε να δούμε.

Και αν φτάσεις,

ξέχνα πως είσαι άνθρωπος

Και αν φτάσω,

ξέρω,

δεν είμαι άνθρωπος

 

 

Ξάστερη η νύχτα

με ήλιο και νερό, η μέρα

Και τι με νοιάζει

αν είμαι ή δεν είμαι άνθρωπος;

Ξάστερη η νύχτα

και ο ήλιος υψώνει τη σημαία

ναυάγια τα λεπτά

μα οι ώρες δεν φεύγουν

γιατί εμείς είμαστε

οι ώρες αυτού του ταξιδιού

Ας κατέβουμε να δούμε

και ας χτυπήσουμε

παλαμάκια σαν καμπάνες

να σημάνουμε την ύπαρξή μας

Τα δρομολόγια

δεν έχουν σημασία

δεν πληρώνουμε εισιτήριο

αν δεν το θελήσουμε

αλλάζουμε πορεία

αναλόγως της διάθεσης

 

Θα κάνουμε υπομονή

μέχρι να βουλιάξουμε

και μετά αδειάζουμε

και κινούμαστε

σαν τους πειρατές

Ανεξάρτητα

ως άλλο είδος

όχι, δεν είμαστε πια άνθρωποι

ίσως να είμαστε

Υπεράνθρωποι

 

 

Σ' ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

 20

Σ' ευχαριστώ

Βιβλία ανοιχτά

τραγούδια ελληνικά

ένα συρτάρι αναμνήσεις

κάτι θες να μου θυμίσεις...

Μυρίζει ταξίδι

στο μετρό

κάτι με πιάνει και γυρνάω να δω

Ψηλώνουν

οι άνθρωποι που λαχταρούν τα σύννεφα να κατακτήσουν

 

Τρέχω τρέχω

ανάποδα

φωνάζω στον αέρα

χαιρετώ

Έχει ακόμη άρωμα

μέρες με βροχή

Σκάω ένα φιλί

στο τζάμι

και τρελαίνομαι

βρέχει σαν να μη βρέχει

Κάρτες, ευχές, φιλιά

σημειώσεις σε βιβλία παλιά

στην αποθήκη

δεκαεννιά χρονών να 'μουν ξανά!

Τρέχω τρέχω

ανάποδα

φωνάζω στον αέρα

χαιρετώ

Γέλια, κλάματα

όνειρα

νύχτες ξάγρυπνες

ζωή

σκόρπια σε ταινίες

Στις πέντε τη νύχτα

σε γειτονιές κοιμισμένες

προχωρώ, φωνάζω

με γέλια, σε δάση,

καρδιές από ομίχλη

ακολουθώ

δε διστάζω

 

Βουίζει τ' αεροπλάνο

σκάει το κύμα

νυχτολούλουδο στην αυλή

κλείνω τα μάτια

προσευχή

Ποτάμια, καλάμια

σηκώνω το χέρι να δω

αν θ' αγγίξω

κάτι μακρινό

Ευχές και τραγούδια

αποξηραμένα λουλούδια

Δάκρυα και φωνές

αγκαλιές

να ήμουν εδώ

να ήμουν ξανά

δάκρυα από χαρά

"σ' ευχαριστώ"

Δεν θα το ξεχάσω ποτέ

Ήταν μια ανάμνηση που με συνόδευε για χρόνια, ήταν η αίσθηση της ανυπέρβλητης μαγείας, ήταν ένα όνειρο που έμαθα πως θα μπορούσε -γιατί το είχε ήδη καταφέρει- να (ξανα)γίνει πραγματικότητα. Πίσω από ένα στεφάνι με λουλούδια, ένας κόσμος μαγικός παίρνει σάρκα και οστά και μοιάζει αναμφίβολα ρεαλιστικός. 

 

 

Κάπως έτσι ένιωσα, πριν από 25 χρόνια περίπου, όταν είδα, κάτω από το χιόνι, εκείνο το θαυμάσιο παλάτι από πάγο, το οποίο είχαν χτίσει τα μικρά ποντίκια της Βατομουριάς του 1997, με αρχικό τίτλο Brambly Hedge, βασισμένη στα ομώνυμα εικονογραφημένα παραμύθια με πρώτη έκδοση το 1980, της Βρετανίδας Jill Barklem (1951 – 2017).

 

 

Θυμάμαι πως ήμουν καθισμένη στο μονό κρεβάτι στο δωματιάκι δίπλα από το κεντρικό δωμάτιο της γιαγιάς στα Γιάννενα, εκείνο με το παράθυρο απ' όπου μπαινοβγαίναμε με τις αδερφές μου ζαλίζοντας την ηπειρώτισσα και αναγκάζοντας τη να μας φωνάζει συνεχώς πως κάναμε "αντράλα". Ήταν μια τέτοια μέρα, αργά το μεσημέρι, πρέπει να ήταν χειμώνας, με τη σόμπα πριονιδιού να μας ζεσταίνει με τη μπλε φλόγα της, με τρόπο περίπλοκο που δεν καταλάβαινα πώς λειτουργούσε και μάλιστα τη φοβόμουν λιγάκι, ενώ στην παλιά, βαριά τηλεόραση πέτυχα ξαφνικά την αγαπημένη μου σειρά, κάτι που σπάνια κατάφερνα αγνοώντας τη σημασία της ώρας στα τηλεοπτικά προγράμματα. Ήμουν τόσο χαρούμενη που κάρφωσα για άλλη μια φορά τα μάτια μου στην οθόνη και άφησα το παιδικό μου μυαλό να μαγνητίζεται από την ιστορία των ποντικιών... Ω, αυτών των ποντικιών που είχαν χτίσει ολόκληρη πολιτεία μέσα στα δέντρα και η ιστορία τους με άγγιζε τόσο πολύ που κρατήθηκε γερά η εικόνα της στη μνήμη μου, μη μπορώντας να την αφήσω ποτέ. 

 

Δεν θυμάμαι αν μίλησα σε κάποιον για το πόσο λάτρεψα αυτή τη σειρά. Κράτησα μυστική την αγάπη μου για αυτό το θέαμα των ποντικιών που λόγω της τεχνικής stop motion* έμοιαζαν πραγματικά να ζωντανεύουν μπροστά μου σε αντίθεση με τα συνηθισμένα κινούμενα σχέδια που βλέποντας τα δεν μπορείς να ξεχάσεις εύκολα ότι πρόκειται για ζωγραφιές. 

* Το Stop motion είναι μια τεχνική κινηματογραφικής δημιουργίας κινουμένων σχεδίων κατά την οποία τα αντικείμενα χειρίζονται φυσικά σε μικρά βήματα μεταξύ των μεμονωμένων φωτογραφικών καρέ, έτσι ώστε να φαίνεται ότι παρουσιάζουν ανεξάρτητη κίνηση ή αλλάζουν κατά την αναπαραγωγή της σειράς καρέ.

Χρόνια μετά αναρωτιόμουν πώς λεγόταν και σε ποιο κανάλι την έβλεπα. Αναρωτήθκα πολλές φορές, αλλά ξαφνικά λίγες μέρες νωρίτερα μου ήρθε επιτέλους η καταπληκτική ιδέα να πατήσω στο Google το εξής: stop motion 1997 mice ή περίπου αυτό. Εμφανίστηκε η σελίδα της Wikipedia με τίτλο The enchanted world of Brambly Hedge κι έπειτα αναγνωρίζοντας την εικόνα, έψαξα και βρήκα τα επεισόδια που ευτυχώς ήταν ανεβασμένα στα αγγλικά στο Youtube! (Δυστυχώς στα ελληνικά βρήκα ελάχιστα στοιχεία) Η χαρά μου ήταν τεράστια όταν βρήκα το αγαπημένο μου επεισόδιο, εκείνο με το παλάτι από πάγο που είχε κατενθουσιάσει το παιδικό μου μυαλό και δεν μπόρεσα ποτέ να το ξεχάσω.

 

 

Μέσα από μία τόσο απλή εμπειρία, αντιλήφθηκα για άλλη μια φορά την αξία της τέχνης και τη σημασία της στη ζωή όλων μας. Πόσο καθοριστική μπορεί να είναι η επίδραση της τέχνης στην ψυχή ενός παιδιού, χωρίς ο περίγυρός του να το συνειδητοποιεί! Η στιγμή που το παιδί απορροφάται από ένα τηλεοπτικό επεισόδιο, μια σκηνή ταινίας ή από τις σελίδες ενός βιβλίου - ακόμη και τις ζωγραφιές του να κοιτάζει μόνο- μπορεί να καθορίσει την ιδέα του για το ίδιο το νόημα της ζωής! Μπορεί εκείνη την ώρα να σχηματίζονται τα πραγματικά κίνητρα της μελλοντικής του πορείας. 

Η τέχνη μιλάει στις ψυχές μας και όσα αγαπήσαμε από παιδιά μας έχουν προκαθορίσει χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Είμαστε η τέχνη που αγαπάμε και υπάρχει λόγος που λατρεύουμε εκείνη ή την άλλη πινελιά. Αυτό το επεισόδιο, εκείνο το ποίημα ή την ατάκα ενός αγαπημένου ηθοποιού. 

Προτείνω, λοιπόν, να αναζητήσει ο καθένας στη μνήμη του τους χαμένους παιδικούς θησαυρούς της. Τι μάγεψε το μυαλό σας; Μετά από την αναζήτηση στα άδυτα της μνήμης, με μια ή περισσότερες προσπάθειες αναζήτησης και στο διαδίκτυο, είναι πιθανό το χαμένο μυστικό να ζωντανέψει ξανά! Φυσικά, βλέποντας εκ νέου την πηγή της μαγείας, λίγη από την αστερόσκονη θα έχει σίγουρα διαλυθεί, αλλά είναι επίσης βέβαιο πως θα έχουν παραμείνει λάμψεις που κάνουν και τον ενήλικα πλέον να χαμογελάσει με ανακούφιση.

Επιπλέον, το ίδιο μπορεί να ισχύει και για ένα τραγούδι ή μια μελωδία. Σχετικά με αυτό, πρόσφατα είδα και την ταινία "Remi, Nobody's Boy", βασισμένη στο υπέροχο μυθιστόρημα Χωρίς Οικογένεια του Εκτόρ Μαλό, όπου η παρτιτούρα του νανουρίσματος που τραγουδάει ο μικρός πρωταγωνιστής είναι η πραγματική του ταυτότητα, όπως του λέει κάποια στιγμή ο δάσκαλός του, και πράγματι μέσω αυτής τον ανακαλύπτει η αληθινή του μητέρα.

"Δεν θα το ξεχάσω ποτέ", απαντάει ο Ρεμί.

ΕΡΩΤΕΥΤΗΚΑ

 

 

19 

Ερωτεύτηκα

Σε σκαλοπάτι γλίστρησα,

ερωτεύτηκα.

Γύρισα σπίτι, χωρίς κλειδιά

Νύχτα περπάτησα

σε δρόμους έρημους,

χωρίς φόβο

Ξύπνησα με τη θέληση

να αλλάξω τον κόσμο

Έπεσα, χτύπησα, τινάχτηκα

Στάθηκα

στη μέση της κεντρικής οδού,

με τ' αυτοκίνητα

προς κάθε κατεύθυνση

να τρέχουν

ενώ εγώ σήκωνα ψηλά τα χέρια

Ερωτεύτηκα

Ναι, ερωτεύτηκα

και χάθηκα στα σοκάκια

και στις σβησμένες λάμπες

Και τώρα, χωρίς όνομα

με οτοστόπ

για να γυρίσω πίσω,

στα γνωστά μου

Επιστρέφω,

καλώ κλειδαρά,

φτιάχνω τα σκαλοπάτια τα παλιά,

κοιμάμαι νωρίς

και ξυπνώ,

με μόνο στόχο

να αλλάξω τον εαυτό μου

Ερωτεύομαι

τη ζωή.

ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΑ

 

 

 18

Σαββατοκύριακα

 

Όταν είμαι κουρασμένη γράφω μονολόγους, ποιήματα

ακούω βήματα

με πλησιάζεις, σαν σκιά

μου λες, είμαστε φίλοι

σε μισώ

σε μισώ, φιλικά.

Για κάθε σκέψη σιωπηλή.

Για τα ημερολόγια που έσκισα.

Για μαρκαδόρους που τέλειωσα.

Για γόμες και μολύβια που χαράμισα σε λέξεις δικές σου,

όχι δικές μου,

σε μισώ.

Σε μισώ τα Σαββατοκύριακα

για τη Δευτέρα που θα 'ρθει χωρίς να σε δω

για κάθε Τρίτη και Τετάρτη που θα σε ξαναθυμηθώ

για κάθε Πέμπτη που θα περιμένω

μήπως και φανείς,

την Παρασκευή.

Μα δεν θα 'ρθεις,

γι' αυτό και σε μισώ.

Για τα Σαββατοκύριακα που έφυγαν και θα 'ρθουν,

χωρίς να με κοιτάζεις,

σε μισώ.

ΕΧΘΡΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ

 

 

Εχθρικοί δεσμοί

Μπήκε διστακτικά, αν και δεν ήταν του χαρακτήρα της, και με το έντονο παρουσιαστικό που είχε, πιθανόν να μην φάνηκε. Κάθισε στα πίσω καθίσματα και περίμενε. Η αίθουσα του θεάτρου σταδιακά γέμισε με κόσμο και σχεδόν όλες οι θέσεις είχαν καταληφθεί προτού ακουστεί το τρίτο κουδούνι.

Βυθισμένη στο σκοτάδι, η Ροζάνα αισθάνθηκε ασφυκτικά ανάμεσα σε τόσες ανάσες. Τελικά, το φως επέστρεψε γλυκό στην αίθουσα και οι βαριές μπορντό κουρτίνες τραβήχτηκαν για να αναδείξουν το ξύλινο σκηνικό. Σκαλωσιές, σχοινιά και κοντάρια. Οι ηθοποιοί είχαν πάρει τις θέσεις τους παραμένοντας ακίνητοι ανάμεσα στα αντικείμενα, μέχρι να δοθεί σινιάλο για να μπορέσουν να κουνηθούν και να μιλήσουν, καθένας από αυτούς διατηρώντας κάτι ξύλινο πάνω του, σαν να υποδύονταν αγάλματα που είχαν μόλις αποκτήσει ανθρώπινη πνοή και μιλιά.

Κρυμμένη στη θέση της, η Ροζάνα παρακολουθούσε. Όπως συμβαίνει πάντα στο θέατρο, ως θεατής αισθανόταν πως το βλέμμα των ηθοποιών έπεφτε διαρκώς πάνω της. Μικρά και μαύρα, τα μάτια της, σε μια στιγμιαία σύσπαση των μυών, ανέδειξαν τη μοχθηρία που έκρυβαν μέσα τους, καθώς ακολουθούσαν μανιωδώς και με διανοητική ένταση την εξέλιξη των στιγμών επάνω στη σκηνή, κάτω από τους κυανούς προβολείς. Αλλεπάλληλες κινήσεις αγαλμάτων, άγαρμπες μεταφορές ομοιωμάτων χρηστικών αντικειμένων, αναπάντεχα τραγούδια και χορευτικά, απρόσμενες εναλλαγές ρούχων στα ίδια πρόσωπα ώστε να παίξουν έναν εντελώς αντίθετο από τον προηγούμενο ρόλο σε ένα ταχύ πέρασμα σκηνών... Όλα αυτά αντιπροσώπευαν τον εσωτερικό κόσμο, τη φαντασία και το όραμα, όχι μόνο του συγγραφέα, δηλαδή του Μπρεχτ, μα και της σκηνοθέτιδος. Η οποία δεν ήταν άλλη παρά το μικρό πλάσμα, που λιγότερο από τριάντα χρόνια πριν, το είχε βγάλει μέσα σε πόνους και λαχτάρα, από τα ίδια της τα σπλάχνα, ως άλλη μία ένδειξη της προσωπικής της δύναμης, όπως έλεγε συχνά στον εαυτό της. Δώρο Θεού αρχικά, μία δόση απογοήτευσης στη συνέχεια.

Αισθάνθηκε την ανάσα του διπλανού της, ενός νεαρού άντρα, το πολύ σαράντα χρονών, καθώς στέναζε σιγανά, τόσο συνεπαρμένος από την τελευταία ανατροπή στο δικαστήριο, που απόρησε και ίδια, σκεπτόμενη πώς αυτός ο άντρας να είχε καταφέρει να μην έχει έρθει σε επαφή με αυτό το έργο νωρίτερα. Εκείνος, τινάζοντας με ενθουσιασμό τον καρπό του είχε στραφεί προς τη φιλενάδα του και σχολίαζε πόσο εντυπωσιακή είναι η σκηνοθετική ματιά της Έλενας.

“Δεν βρίσκω τίποτα εντυπωσιακό σε ένα έργο που έχει χιλιοπαιχτεί και μάλιστα από επαγγελματίες!” σκέφτηκε εκνευρισμένη η Ροζάνα και σούφρωσε τα χείλη της με πείσμα, προσπαθώντας να μην δώσει περισσότερη σημασία σε αυτούς τους αδαείς νέους.

Να, λοιπόν, σε ποιους άρεσε η σύγχρονη τέχνη που την άφηνε παντελώς αδιάφορη, ή μάλλον την ερέθιζε σε σημείο να αισθάνεται αφόρητα ενοχλημένη έως και προσβεβλημένη!

Σηκώθηκε απότομα την ώρα του δεύτερου κύματος χειροκροτημάτων, για να φορέσει το σακάκι της. Το βλέμμα της έμοιαζε να συναντήθηκε με εκείνο της κόρης της καθώς η Έλενα υποκλινόταν μπροστά στους θεατές της, χαμογελώντας κάπως συνεσταλμένα.

 

Αφού η Έλενα ευχαρίστησε για άλλη μια φορά τους θεατές που είχαν παρευρεθεί στην πρεμιέρα και νιώθοντας το μεγάλο βάρος της πρώτης μέρας να έχει φύγει από πάνω της, κατέβηκε στα παρασκήνια για να συγχαρεί τους πάντες. Έπειτα από πολλές συγκινητικές αγκαλιές, τους άφησε να ντυθούν και προχώρησε βιαστικά προς την έξοδο. Αισθανόταν πως άλλη μία μάχη είχε κερδηθεί. Τώρα έμενε το έργο να αγαπηθεί από το κοινό. Να σχολιαστεί, να φέρει σκέψεις, όνειρα, θέληση για περισσότερο θέατρο. Τώρα έμενε να γίνει δικό τους.

“Εντάξει, ήταν μία ερασιτεχνική δουλειά”, σχολίαζε μισή ώρα αργότερα η μάνα της που είχε καθίσει ήδη στο τραπέζι, κοντά σε μια δημοσιογράφο και στα μικρότερα κορίτσια της ομάδας.

Τα κεφάλια γύρισαν προς το μέρος της Έλενας καθώς πλησίαζε για να χαιρετήσει γνωστούς και φίλους, τις οικογένειες των ηθοποιών, συναδέλφους και κριτικούς θεάτρου. Αφού είχε συζητήσει εν συντομία με τους περισσότερους και είχε δεχτεί τα όμορφα λόγια τους, κάθισε στην κενή θέση που είχαν κρατήσει για εκείνη στη μέση του τραπεζιού, όπου είχε ήδη σερβιριστεί το φαγητό. Θαλασσινά και κρεατικά, κρασί και μπύρα στην ταβέρνα με θέα στη λίμνη.

Ο κύκλος με την κιμωλία στον Καύκασο, του Μπέρτολντ Μπρεχτ ήταν ο τίτλος στην τοιχοκολλημένη αφίσα απέναντί της. Σκηνοθεσία: Έλενα Τζινάκη

Χαμογέλασε για άλλη μια φορά με τα αστεία των αγοριών πριν ξεκινήσει να σερβιρίζεται και να τρώει λαίμαργα, καθώς είχε δυο μέρες να φάει λόγω της αγωνίας. Οι χαρούμενες ομιλίες γύρω της έσβηναν και τα φώτα δήλωναν μόνο λαμπερά πρόσωπα. Όλοι ένιωθαν ικανοποιημένοι και το έδειχναν.

“Για αυτές τις χαρούμενες στιγμές, αξίζει όλη η κούραση και η αγωνία των προβών” είπε αυθόρμητα η Έλενα και όλοι συμφώνησαν.

Πριν προλάβει να ολοκληρώσει το πιάτο της, ξεκίνησαν τις φωτογραφίες.

Η Ροζάνα έπιασε το πιρούνι με τρεμάμενο χέρι καθώς για λίγο είχε πέσει σιωπή γύρω της, στην άκρη του μεγάλου τραπεζιού. Δεν ήταν πως δεν μιλούσαν, μα είχε πάψει να ακούει. Ήπιε απ' το κολονάτο ποτήρι της και σηκώθηκε με κόπο γιατί την είχε πονέσει το στομάχι της. Δεν ήταν άλλωστε και τόσο εύκολο να κουβαλάει το βάρος του σώματός της, καθώς τα παραπανίσια κιλά είχαν προστεθεί χρόνο με τον χρόνο και δεν σκόπευαν να την αποχωριστούν. Αρκέστηκε σε ένα χαμόγελο και προχώρησε προς το εσωτερικό της ταβέρνας για να βρει τις τουαλέτες.

Ένας από τους σερβιτόρους την καθοδήγησε. Σπρώχνοντας την πόρτα με το θηλυκό σύμβολο στο ταμπελάκι, αντίκρισε μπροστά της την μελαχρινή κριτικό θεάτρου με την οποία είχαν πιάσει κουβέντα νωρίτερα, κατά την αναμονή στη σάλα πριν την έναρξη της παράστασης.

Βλέποντας τη Ροζάνα, η γυναίκα χαμογέλασε φιλικά.

“Να φρεσκαριστούμε και λίγο”, της είπε χαρωπά η κριτικός, ενώ ανανέωνε το κραγιόν στα χείλη της.

“Επιβάλλεται” συμφώνησε η Ροζάνα και άνοιξε τη βρύση για να ξεπλύνει τα χέρια της από τη σάλτσα γαρίδας.

Είχε έντονο φωτισμό. Οι ρυτίδες είχαν χαράξει τα χρόνια της ζωής πάνω στο πρόσωπό της, αλλά τις είχε πια συνηθίσει και θεωρούσε πως ακόμα και τώρα, παρέμενε μία ωραία γυναίκα. Φρόντιζε την εμφάνιση της. Αν και ο θάνατος ολοένα πλησίαζε και δεν ήταν λίγες οι φορές που τριγύριζε αυτή η ιδέα στη σκέψη της, ενώ οι πλάτες της βάραιναν και τα πόδια της πρήζονταν κατά την ορθοστασία, ήλπιζε να καθυστερήσει το γήρας όσο το δυνατόν περισσότερο και να μην το σκέφτεται και πολύ...

Σκούπισε το μολύβι ματιών που είχε κυλήσει από τον ιδρώτα στις άκρες των βλεφάρων της.

“Συγχαρητήρια και πάλι για την μικρή σου! Να τη χαίρεσαι” της είπε η γυναίκα φεύγοντας.

Η Ροζάνα έστρωσε με τα δάχτυλα, τα σγουρά, βαμμένα ξανθά μαλλιά της στους κροτάφους και τα έφερε πίσω από τα αυτιά. Δεν κοιτούσε τον εαυτό της στον καθρέφτη, μα τον καθρέφτη του εαυτού της. Την κόρη της.

Σκεφτόταν πως η κόρη της ήταν μια αντανάκλαση της ίδιας. Όλα όσα η Ροζάνα είχε μέσα της από νέο κορίτσι, η δυναμικότητα, η καλλιτεχνική της φύση, η φιλοσοφική σκέψη και η οξυδέρκεια, όλα αυτά, αναπόσπαστα κομμάτια του είναι της, όταν ήρθαν εκείνα τα βρωμερά πλάσματα, τα παιδιά της, αυτά που της είχαν φάει όλη τη ζωή, τα ρούφηξαν από μέσα της! Αντιγράφοντάς την, παρίσταναν τους σπουδαίους. Μα ήταν είρωνες όλοι τους, και οι κόρες και ο γιος της. Της μιλούσαν με αγένεια, χωρίς αγάπη. Ήταν άδικο να της έχουν κλέψει τα ταλέντα της και να τα χρησιμοποιούν ως δικά τους, ενώ εκείνη είχε αφιερώσει τη ζωή της σε αυτούς, θυσιάζοντάς τα...

Η κριτικός θεάτρου την κοίταζε έκπληκτη.

“Δεν σας άρεσε;”

“Ήταν μια ερασιτεχνική προσπάθεια” απάντησε ψυχρά, ρίχνοντάς της μια γρήγορη ματιά.

“Οι ηθοποιοί είναι ακόμα φοιτητές, το γνωρίζω αυτό. Δεν παύει όμως να είναι μια αξιόλογη προσπάθεια. Τα πήγαν πολύ καλά τα παιδιά, και η σκηνοθετική ματιά της Έλενας έχει κάτι πολύ φρέσκο που το χρειάζεται η νέα γενιά για να αγαπήσει την τέχνη. Εσείς που είστε και καθηγήτρια πανεπιστημίου θα έπρεπε να σκέπτεστε τους νέους περισσότερο απ' τον καθένα.”

“Δεν είδα τίποτα το εντυπωσιακό. Τι άλλο να πω; Εγώ είμαι του κλασικού και αυτό διδάσκω. Δεν μ' αρέσουν οι νεωτερισμοί.”

Η γυναίκα γέλασε και βγήκε απ' τις τουαλέτες. Η Ροζάνα έφτυσε στον νιπτήρα για να καθαρίσει τα δόντια της.

Επιστρέφοντας στο τραπέζι είδε πως τρεις καρέκλες είχαν αδειάσει από την παρέα που καθόταν δίπλα στην Έλενα και εκείνη της έκανε νόημα να πάει να καθίσει κοντά της.

“Έλα μαμά. Θέλεις λίγο ακόμα κρασί;”

“Δεν οδηγώ, οπότε γιατί να πω όχι; Αλλά βάλε μου απ' το δικό σας γιατί το άλλο ήταν κάπως στυφό, μου άφησε κακή γεύση.”

“Αυτό είναι γλυκό, θα σ΄ αρέσει πιστεύω.”

Η Ροζάνα έκανε έναν μορφασμό, άθελά της. Ήταν και η κούραση του ταξιδιού, την είχε χτυπήσει και το αλκοόλ. Το κεφάλι της είχε ζεσταθεί και τα μάτια της πονούσαν.

“Τι έγινε; Δεν μου είπες πώς σου φάνηκε το έργο;”

“Εντάξει, καλό ήταν. Αλλά σου έχω πει να μη χάνεις τον χρόνο σου με παιδιά!”

Η Έλενα γούρλωσε τα μάτια και χαμήλωσε την ένταση της φωνής της.

“Είναι επιλογή μου. Και αυτά τα παιδιά το βλέπουν σοβαρά. Οι περισσότεροι σκοπεύουν να ακολoυθήσουν την υποκριτική στο μέλλον. Θα σ' ακούσει και κανείς και θα στενοχωρηθεί.” της είπε όσο πιο σιγανά μπορούσε, αν και σίγουρα κάποιοι είχαν ακούσει τη συνομιλία.

Η κριτικός θεάτρου τις παρατηρούσε από μακριά με ζωγραφισμένη την έκπληξη στο βλέμμα και ένα στραβό, πλατύ χαμόγελο, λες και είχε μόλις ανακαλύψει τη μεγαλύτερη ίντριγκα στον κόσμο.

 

Το κοριτσάκι που προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή της μαμάς. Ανακύκλωση νέων τάσεων χωρίς πρωτοτυπία είδαμε στη χθεσινή παράσταση. Η σκηνοθέτιδα, κατά πώς φαίνεται, είχε αγωνία να κερδίσει την αγάπη του κοινού, όπως ένα παιδί που στερείται γονικής αγάπης. Εκμαιεύει συναισθήματα με δόλιους τρόπους θέλοντας να καλύψει την έλλειψη γνώσεων και ταλέντου. Έχουμε κουραστεί να βλέπουμε αντιγραφές. Στον δρόμο, στα κοινωνικά δίκτυα, ακόμα και στην τέχνη. Ένα ηχηρό όχι για την Έλενα Τζινάκη που χρησιμοποιεί ερασιτέχνες, με στόχο να ρίξει εκεί τις δικές της αδυναμίες και ευθύνες στην αποτυχία αυτής της παράστασης.

Καθισμένη στο δωμάτιο του νοσοκομείου, νωρίς το πρωί, η Έλενα διάβαζε το άρθρο στο κινητό της μη μπορώντας να συγκρατηθεί, έτσι βούρκωσε.

Εξακολουθούσε να είναι το θύμα της μάνας της. Έπρεπε να αποδείξει σε όλους πως αξίζει, ενώ η μάνα της συνέχιζε να γρατζουνάει πληγές που η ίδια είχε χαράξει πάνω της, να βάζει τρικλοποδιές στους αγώνες δρόμου που έκανε η Έλενα για να προλάβει να αναπληρώσει τα χαμένα χρόνια της αβεβαιότητας και της έλλειψης αποφάσεων... Και τώρα, αντί να γιορτάζει μία νίκη της, έπρεπε να στρέψει πάλι την προσοχή της στη Ροζάνα.

Οι γιατροί ευτυχώς είπαν πως της είχε απλώς ανέβει η πίεση. Σε λίγες ώρες θα έχουν βγει όλα τα αποτελέσματα και εφόσον είναι καλά, θα μπορέσουν να επιστρέψουν σύντομα στο σπίτι τους.

Το βράδυ, ντροπιασμένη, η Έλενα θα έπρεπε να σταθεί ξανά μπροστά στους ηθοποιούς και να τους εμψυχώσει, μη έχοντας καλά καλά ανακτήσει η ίδια τη δύναμή της μετά από τέτοια άξαφνη πτώση. Να είναι, όχι ντροπιασμένη, μα πιο σίγουρη για τον εαυτό της από κάθε άλλη φορά και να ενθαρρύνει τα παιδιά όπως ποτέ κανείς δεν την είχε ενθαρρύνει, για να αποδείξουν όλοι μαζί πως τα λόγια της τόσο κακοπροαίρετης κριτικής που είχαν λάβει ήταν άδικα και λανθασμένα. Ή μάλλον, όχι για να αποδείξουν, αλλά για να το ευχαριστηθούν χωρίς να τους νοιάζει καμία κριτική, είτε είναι θετική, είτε αρνητική.

Μα απορούσε πώς μία τόσο καλλιεργημένη γυναίκα όπως υποτίθεται πως ήταν η αρθρογράφος, είχε καταφέρει να πέσει θύμα του δηλητηρίου που έβγαζε ώρες ώρες η μάνα της... Αντί για μία αντικειμενική κριτική, είχε παραθέσει εξ ολοκλήρου την υποκειμενικότητα της Ροζάνας που λόγω ζήλιας και ενός αδιευκρίνιστου λόγου γενικευμένης δυσφορίας, είχε στολίσει με υποτιμητικά σχόλια το έργο της κόρης της, μη μπορώντας να διαχωρίσει τη θέση της από την ολότελα ξεχωριστή από τη δική της, επαγγελματική και προσωπική ζωή της Έλενας. Βέβαια, το κύρος που μετέδιδε ο εγωισμός της Ροζάνας ήταν πολύ πειστικό, ειδικά για τους δημοσιογράφους που αναζητούν διαρκώς κάτι πικάντικο που θα ανεβάσει κατακόρυφα τις προβολές τους. Η αρνητικότητα, η στροφή των πολλών εναντίον του ενός, η εμπορικότητα της τέχνης με την απομόνωση των ανεξάρτητων καλλιτεχνών στην αντίπερα όχθη, είναι αναμφίβολα μερικές από τις κορυφαίες τάσεις της εποχής.

Αυτά, αντί να τα κρατήσει στη σκέψη της, σφραγίζοντας το στόμα της και βαραίνοντας το στήθος της με θλίψη, αποφάσισε να τα καταγράψει σε ένα άρθρο που στάλθηκε ως απάντηση στο περιοδικό.

Έτσι, όσο οι πληγές άνοιγαν, με έναν παράξενο τρόπο έμοιαζε να ξανακλείνουν γρηγορότερα και να θεραπεύονται σε μία στιγμή. Κι όσο καλή και αν έμοιαζε, ήξερε πολύ καλά πως της είχαν τελειώσει οι αντοχές και τα χέρια της είχαν βγάλει από μέσα τους μέταλλα. Είχε γεμίσει ασπίδες, μα δεν χρειαζόταν άλλο να αμυνθεί. Με πανοπλία και κράνος στο κεφάλι της, η κάθε βολή εναντίον της παρεκτρεπόταν και δεν κατάφερνε περισσότερα απ' το να σταθεί αφορμή για να πέσει η Έλενα σε σύντομη περισυλλογή. Να αναρωτηθεί πώς θα μπορούσε να εκφραστεί ακόμα πιο αυθεντικά, χωρίς να υπολογίζει κανέναν. Ποιο είναι το επόμενο βήμα για να πλησιάσει τον στόχο της αποφεύγοντας τα εμπόδια. Μια ενδοσκόπηση, αυτό κατάφερναν οι βολές, ώστε η κάθε επόμενη κίνηση να μην υπακούει σε κανέναν κανόνα παρά μόνο στη δική της έμπνευση.

Όταν η Ροζάνα ξύπνησε, η Έλενα της έδειξε την κριτική.

“Δεν μπορώ να διαβάσω τώρα. Τρελάθηκες; Θες να με σκοτώσεις;”

“Νομίζω πως υπερβάλλεις.”

“Δεν μπορώ, σου λέω.”

“Ήταν κακή κριτική. Με προσέβαλλε άσχημα.”

“Καθένας έχει την άποψή του.”

“Σας είδα που μιλούσατε χθες. Σου είπε γιατί δεν της άρεσε;”

“Όχι, μιλούσαμε περισσότερο για τα δικά μας κοινά. Είναι απ' τα μέρη μου, ξέρεις.”

“Το ήξερα ότι δεν μπορούσα να σ' εμπιστευτώ.”

“Είσαι άδικη τώρα.”

“Εσύ είσαι άδικη.”

Η Έλενα βγήκε απ' το δωμάτιο και προχώρησε προς την έξοδο. Ο ήλιος είχε ζεστάνει τα παγκάκια στο προαύλιο και ο καφές στο χέρι της έκαιγε. Δεν την ένοιαζε, όμως. Δεν πίστευε πως η θέση της “καιγόταν”, όπως της έλεγε ένας φίλος σε μήνυμα.

Δεν την ενοχλούσε ούτε η άποψη της Ροζάνας, ούτε τα εμπόδια που είχε φυτέψει μέσα της από τα παιδικά χρόνια και συνέχιζε να τα σκορπάει μπροστά στον δρόμο της. Αυτός ήταν ο χαρακτήρας της Ροζάνας και δεν θα άλλαζε. Όπως και ο κόσμος, θα παρέμενε ίδιος. Η Έλενα, όμως, μέρα με τη μέρα άλλαζε και είχε πάρει μία φόρα που κανείς και τίποτα δεν θα μπορούσε να ανακόψει την πορεία της.